این نظم سیاسی نیست که تفکر را رونق میبخشد یا از رونق می اندازد. هر نظم سیاسی خود بخشی از ظهور یک تفکر است و مرحله ای از بسط آن. و از اینجهت نتایج عینی استقرارش در حوزه معرفت اهمیت دارد. اما جایی که تفکر هست (حتی وقتی هنوز نظمی نیست یا نظم بدی هست) اهل تفکر راه خود را میروند. بر آنها در چنین دوره هایی به لحاظ زندگی روزمره سخت خواهد گذشت(چنانکه بر همه مردمان در چنین دوره ای در زندگی روزمره سخت میگذرد) اما این اصل پا برجاست که وابستگی تفکر به سیاست برای تاسیس و نیز دوام بسیار کمتر از آن چیزی است که اغلب ما دوست داریم باشد! ابن سینا (که در باره اش گفته اند: لم یلد مثل ابن سینا و لم یولد و لم یکن له کفوا احد!) و تمام دانشمندان ایرانی که پیش از ظهور دوباره ایران در عصر صفوی به منصه آمدند در دورانی میزیستند که ما هرج و مرجی بی سابقه درتمام تاریخ در ایران را شاهد بوده ایم! ایرانی قطعه قطعه شده و ملوک الطوایفی! با فرهنگی تهدید شده و احیانا تخریب شده و در حال بازسازی! و این تفکر است که در تمام آن هشتصد سال آوارگی و بی نظمی و بدسیاستی حاکمان، دوباره نظم را باز میگرداند. اهل شوینیسم و ناسیونالیسم افراطی نیستم اما بقای آنچه ایران نام دارد تنها به مدد تفکر آن نسل از متفکران امکان پذیر شد و تفکر پس از آن را نیز بنیاد نهاد.

همه اینها را گفتم که بگویم درد ما با داد و بیداد و تبلیغات و در یک کلمه عمل سیاسی و تقدم سیاست و ایدئولوژی بر فلسفه و تفکر درمان نمیپذیرد. بر عکس اصلاح همه امور وابسته به تفکر است. همه کسان (به ویژه فیلسوفان و اهل فلسفه) و همه امور را در سایه سیاست نبایستی دید. تفنگ و تبلیغات و رسانه و بیانیه و ایدئولوژی(نظام معرفتی توجیه کننده عمل سیاسی)همگی معطوف به قدرت و از یک قماشند.

تنها راهی که برای ما باز است همان راه همیشگی است: خود را وقف تفکر کردن.